آدرس: تجریش - میدان قدس - خیابان دربند - پ 49 - واحد 5

تلفن: 22716955 - 22716935

 

کلیک کنید

سخن سردبیر شماره 3 فصلنامه طب اعتیاد

میانگین امتیار کاربران: / 0
ضعیفعالی 

 

چند سخن با خوانندگان


سخن اول

از زمان انتشار شماره‌ی دوم فصلنامه، در شهریورماه و هم‌زمان با برگزاری همایش دانش اعتیاد تا امروز، تغییراتی را شاهد بودیم که می‌تواند چشم‌انداز جدیدی را در مداخله‌ی در اعتیاد فرارو قرار دهد.

1-     همایش دانش اعتیاد با استقبال بسیار گسترده‌ی همه‌ی طیف‌ها و گروه‌های درگیر در امر اعتیاد برگزار شد. در این همایش برای نخستین بار مسئولین وزارت بهداشت، نمایندگان مجلس، مسئولین بهزیستی و ... در کنار درمانگران و پژوهشگران این حوزه و همراه با گروه‌های خودیار حضوری شایسته‌داشتند. چنین حضوری نشان از درک موقعیت مهم معضل اعتیاد در بین مسئولین و نیز نشان از نیاز به هم‌اندیشی و ایجاد فضای متعامل بین همه‌ی گروه‌های مختلف درگیر در این حوزه را دارد. به‌باور ما، این همان هدفی است که ما نیز در این رسانه آن را درنظر قرار داده‌ایم و دنبال خواهیم کرد.

2-     در سطح مدیریتی در دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت و نیز در معاونت پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی تغییراتی صورت گرفت و به‌ترتیب آقایان دکتر حاجبی و دکتر روشن‌پژوه مسئولیت را برعهده‌گرفتند. حضور این افراد که در دوره‌های پیشین نیز در همین حوزه‌ها و در سطوح متفاوت فعالیت می‌کردند، این امیدواری را ایجاد می‌کند که با بهره‌گیری از تجارب بعضاً چالش‌برانگیز سال‌های اخیر، در ایجاد بستری آرام ولی پویا و فعال و در تعامل و ارتباط سازنده با همه‌ی گروه‌های علمی و صنفی، بدون داشتن پیش‌فرض‌های مخرب، کوشا باشند.

3-     انتخابات هیئت‌مدیره‌ی انجمن علمی روان‌پزشکان ایران نیز برگزار شد که نتیجه‌ی آن حضور تعدادی از روان‌پزشکان جوان‌تر، با ایده‌های نو در ترکیب جدید بود. شاید درحال حاضر نزدیک‌ترین انجمن علمی به حوزه‌ی اعتیاد، این انجمن باشد و نیاز است که بخش مهمی از روان‌پزشکان که فعالیت منسجمی در حوزه‌ی اعتیاد نداشته‌اند، با توجه به شکل‌گیری فضای جدید، در خصوص گسترش فعالیت‌های علمی اعتیاد در قالب کمیته‌ی اعتیاد و ... فعال‌تر از پیش وارد عمل شوند.

4-     در همین شماره‌ای که در پیش روی شما قرار دارد، با برخی از مسئولین پیشین و کنونی گفت‌وگوهایی را ترتیب دادیم. انجام این گفت‌وگوها تأییدی است بر نیاز بر وجود یک رسانه‌ی اختصاصی در حوزه‌ی اعتیاد درجهت تبادل اطلاعات. بی‌تردید، انتقال بی‌پرده و شفاف اطلاعات اولین گام در تشکیل فضای ارتباطی است و ما نیز در تلاش خواهیم بود که به‌دور از هرگونه سوگیری، این رسانه را در اختیار تمام مسئولین و مخاطبین قرار دهیم، تا نظرات خود را به کل جامعه‌ی مداخله‌گران در اعتیاد منتقل نمایند، و از سایر نظرات بهره‌مند شوند.

5-     امروز که شماره‌ی سوم فصلنامه در اختیار شما قرار می‌گیرد، همکاران ما در تحریریه و واحدهای اجرایی و فنی، بار مسئولیت سنگین‌تری را از اقبال شما مخاطبین، بر دوش خود احساس می‌کنند و امیدوارند که بتوانند رسالت مجموعه در ایجاد یک رسانه‌ی تأثیرگذار را ادامه دهند. فعالیت یک‌سویه‌ی ما، در ادامه‌ی راه، منجر به رخوت و کندی در حرکت خواهد شد و برای اجتناب از چنین امری، دست همراهی به‌سوی شما دراز می‌کنیم تا هم در تأمین محتوا و هم در ارائه نقدها و پیشنهادهای خود ما را تنها نگذارید. تحریریه و همکاران این نشریه، تنها به افرادی که در دفتر نشریه حضور می‌یابند، محدود نمی‌شود، و ما تک‌تک شما مخاطبین را به‌عنوان همکاران خود می‌پنداریم و آماده‌ی بازتاب دادن نظرات و مطالب ارزشمند شما هستیم.

سخن دوم:

چرا پرونده‌ی ویژه‌ی این شماره به اعتیادهای رفتاری اختصاص یافت؟

1-     امروزه کاملاً مشخص است که تنها مواد نیستند که الگوهای تکراری و اشتغال ذهنی اعتیادی را ایجاد می‌کنند و برخی از رفتارهای فردی و اجتماعی نیز هستند که می‌توان الگوی وابستگی و اعتیاد را درمورد آن‌ها تعریف کرد. قماربازی، پرخوری، روابط جنسی، روابط عاشقانه، اینترنت و بازی‌های رایانه‌ای و ... از جمله رفتارهایی هستند که در آن‌ها الگوی رفتار غالب، آسیب‌رسان و حتی ویژگی‌های ترک و تحمل را می‌توان مشاهده‌کرد. چنین رفتارهایی امروزه به‌عنوان اعتیادهای رفتاری و در کنار اعتیاد به مواد، توجه پژوهشگران را به‌خود جلب نموده‌اند.

2-     ازنظر زیستی نیز، شواهد بسیاری نشان داده‌است که چنین رفتارهایی، همانند مواد مسیر پاداش را در مغز فعال می‌کنند و باعث تغییراتی مشابه مصرف مواد می‌شوند.

3-     در آخرین نسخه از طبقه‌بندی اختلالات روان‌پزشکی، نسخه‌ی پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روان‌پزشکی DSM V، نیز براساس وجود چنین شواهدی، قماربازی بیمارگون در زمره‌ی اختلالات اعتیادی و در کنار مصرف مواد قرارگرفته‌است و در توضیحات اشاره شده‌است که رفتارهای دیگری نیز وجود دارند که شباهت‌هایی با این الگو دارند.

4-     هم‌چنان‌که در مصرف مواد همراهی مصرف چند ماده به‌طور هم‌زمان، پدیده‌ای متداول است، وجود برخی از این‌گونه رفتارها در افراد مصرف‌کننده‌ی مواد، کاملاً قابل پیش‌بینی است و درنتیجه نیاز است که درمانگران به‌خوبی به وجود این رفتارها و شیوه‌های درمان آن‌ها در بیماران خود اشراف داشته‌باشند.

5-     شباهت‌های زیستی و رفتاری و همراهی این‌گونه رفتارها با مصرف مواد، باعث شده‌است که الگوهای درمانی مطرح در مدیریت اعتیادهای رفتاری شباهت‌های زیادی با رویکردهای درمانی اعتیاد به مواد داشته‌باشد و قابل انتظار است که بسیاری از درمانگران علاقه‌مند به حوزه‌های حرفه‌ای نو، با مختصری تلاش برای ارتقای دانش خود در این زمینه‌ها به‌راحتی قادر به ورود به درمان این رفتارها نیز باشند. بی‌تردید، طراحی و اجرای مدل‌های درمانی برای پرخوری یا اعتیاد به اینترنت و رایانه و ... برای درمانگران باتجربه و مشتاق اعتیاد راحت‌تر از سایر درمانگران خواهد بود.

6-      در تحریریه‌ی فصلنامه، صحبت‌های زیادی درخصوص اختصاص پرونده‌ی ویژه‌ی یک شماره به این رفتارها انجام شد. حتی نگرانی‌هایی نیز وجود داشت که شاید پرداختن به این موضوع، قدری از حال و هوای معمول مراکز درمان فاصله داشته‌باشد، ولی در نهایت، اهمیت موضوع از یک‌سو و تازگی آن از دیگرسو، ما را بر آن داشت که هم‌چنان که در پرونده‌ی ویژه‌ی شماره پیش، الکل، نسبت به طرح بسیاری از مباحث پیشگام شدیم و البته که مورد اقبال نیز قرار گرفت، این‌بار نیز پرونده‌ی ویژه را به موضوعی جدید و کمتر بحث‌شده ولی درعین‌حال مهم اختصاص دهیم.

سخن سوم:

با توجه به انتشار DSM V، لازم است که از این پس، علاقه‌مندان پژوهش در اعتیاد، برای تعاریف خود از معیارهای این طبقه‌بندی استفاده نمایند و بنابراین جای آن است که در انتهای سخن، به معیارهای جدید مصرف مواد اشاره‌ای داشته‌باشیم. در نسخه‌ی جدید این طبقه‌بندی، معیارهای سوءمصرف[1] و وابستگی[2] به‌صورت جداگانه تعریف نشده‌اند و تنها به تعریف اختلال مصرف ماده[3] بسنده شده‌است که در حقیقت تلفیقی از معیارهای سوءمصرف و وابستگی در طبقه‌بندی پیشین هستند و در انتها نیز براساس تعداد معیارها و نشانه‌های موجود، مقیاس و مشخصه‌ای برای تعیین شدت اختلال درنظر گرفته‌شده‌است.

معیارهای اختلال مصرف ماده به شرح زیر است:

معیارهای تشخیصی اختلال مصرف ماده

الف) الگوی مصرف مشکل‌ساز ماده که به تخریب بالینی مشخص و یا ناراحتی منجر می‌شود، که با حداقل دو مورد از موارد زیر در یک دوره‌ی زمانی 12 ماهه مشخص می‌شود:

1-     ماده اغلب به میزان بیشتر و یا برای مدتی طولانی‌تر از آن‌چه مدنظر است، مصرف می‌شود.

2-     تمایل مدام و تلاش‌های ناموفق برای قطع یا کنترل مصرف ماده انجام می‌شود.

3-     زمان زیادی مصروف فعالیت‌های مرتبط با مصرف، تهیه‌ی ماده، مصرف آن و رهایی از اثرات آن می‌شود.

4-     ولع مصرف، و یا میل فراوان و احساس ضرورت برای مصرف ماده

5-     مصرف راجعه‌ی ماده منجر به بروز نارسایی در انجام امور و وظایف اصلی فرد در کار، مدرسه و منزل می‌شود.

6-      تداوم مصرف ماده، به‌رغم وجود مشکلات راجعه یا مداوم اجتماعی یا بین‌فردی که تحت تأثیر ماده ایجاد یا تشدید شده‌اند.

7-     فعالیت‌های مهم اجتماعی، شغلی یا تفریحی، به‌خاطر مصرف ماده تعطیل شده‌اند و یا کاهش یافته‌اند.

8-     مصرف راجعه‌ی ماده، در موقعیت‌هایی که از نظر فیزیکی خطرناک است.

9-     مصرف ماده به‌رغم این‌که فرد از وجود مشکلات فیزیکی یا روانی مداوم یا راجعه که تحت تأثیر ماده ایجاد یا تشدید می‌شوند، آگاه است، ادامه می‌یابد.

10- تحمل[4]، که با یکی از موارد زیر تعریف می‌شود:

  1. نیاز برای افزایش مقدار ماده‌ی مصرفی برای دستیابی به اثرات دلخواه یا مسمومیت
  2. کاهش مشخص اثر ماده، با تداوم مصرف به همان میزان قبل

11- ترک[5]، که با یکی از موارد زیر تعریف می‌شود:

  1. سندرم ترک مشخص هر ماده
  2. مصرف خود ماده (یا مواد مشابه آن)، برای رفع یا پیشگیری از بروز نشانه‌های ترک

مشخص کنید اگر:

در فروکش اولیه: پس از این‌که معیارهای اختلال مصرف ماده در گذشته وجود داشته‌است، هیچ‌یک از معیارها برای حداقل 3 ماه و حداکثر 12 ماه، وجود نداشته‌باشند (به‌استثنای معیار الف 4 – ولع مصرف، و یا میل فراوان و احساس ضرورت برای مصرف ماده)

در فروکش مستمر: پس از این‌که معیارهای اختلال مصرف ماده در گذشته وجود داشته‌است، هیچ‌یک از معیارها برای 12 ماه یا بیشتر، وجود نداشته‌باشند (به‌استثنای معیار الف 4 – ولع مصرف، و یا میل فراوان و احساس ضرورت برای مصرف ماده)

مشخص کنید اگر:

تحت درمان نگه‌دارنده[6]:

اوپیوئیدها:این مشخصه زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که یک داروی آگونیست مانند متادون یا بوپرنورفین را دریافت می‌کند و هیچ‌یک از معیارهای اختلال مصرف اوپیوئیدها در مورد دسته‌ی دارویی مورد استفاده وجود نداشته‌باشد (به استثنای تحمل یا ترک خود آگونیست). این طبقه هم‌چنین برای افرادی که تحت درمان نگه‌دارنده با یک آگونیست نسبی، یک آگونیست/آنتاگونیست یا یک آنتاگونیست کامل مانند نالترکسون خوراکی یا ذخیره‌ای هستند، نیز به‌کار می‌رود.

تنباکو: فرد یک درمان دارویی نگه‌دارنده‌ی طولانی‌مدت، مانند جایگزین‌های نیکوتین، را استفاده می‌کند و هیچ‌یک از معیارهای اختلال مصرف تنباکو در مورد دسته‌ی دارویی مورد استفاده وجود نداشته‌باشد (به استثنای تحمل یا ترک داروی جایگزین نیکوتین).

در یک محیط کنترل‌شده: این مشخصه زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که فرد در محیطی قرار داشته‌باشد که دسترسی به مواد محدود باشد.

شدت فعلی را مشخص کنید:

خفیف: وجود 2 تا 3 نشانه.

متوسط: وجود 4 تا 5 نشانه.

شدید: وجود 6 نشانه یا بیشتر



[1] Abuse

[2] Dependence

[3] Substance use disorder

[4] Tolerance

[5] Withdrawal

[6] فقط برای اختلال مصرف اوپیوئیدها و تنباکو به‌کار می‌رود.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.

نظرات

  • هیچ نظری یافت نشد

اخبار و تازه‌ها