آدرس: تجریش - میدان قدس - خیابان دربند - پ 49 - واحد 5

تلفن: 22716955 - 22716935

 

کلیک کنید

سخن سردبیر شماره 4 فصلنامه طب اعتیاد

میانگین امتیار کاربران: / 0
ضعیفعالی 

سخن سردبیر، گام‌ها را شتاب بخشیم ...

 

سخن اول – دغدغه‌های مداخله‌گران در اعتیاد

 

این روزها که تب و تاب جابه‌جایی دولت و جابه‌جایی‌های مسئولین پی‌آمد آن، فروکش کرده است و همه بر مساند خود قرار گرفته‌اند، کم کم نگرانی‌ها و اولویت‌ها بر روی میزها می‌آیند. دغدغه‌هایی که برخی عمری به درازای سیستم درمان و مداخله در اعتیاد در ایران دارند و برخی نیز در سال‌ها و حتی ماه‌های اخیر رخ نموده‌اند.

در تمام این جابه‌جایی‌ها آن‌چنان‌که پیشتر هم گفته‌بودیم، حضور افراد باتجربه در حوزه‌ی اعتیاد (و نه تزریق و کاشت افراد بی‌ارتباط با این حوزه)، و مشاهده‌ی عزم جدی این عزیزان تازه بر مسند قرارگرفته امیدواری‌های جدی را برای تغییر هوای این حوزه‌ی پر قصه و غصه را ایجاد می‌کند.

در لایه‌های دورتر از سیاستگزاران نیز، متفکران و فعالان این حوزه به تکاپو افتاده‌اند که پیام‌ها و دل‌مشغولی‌ها و دل‌نگرانی‌های خود را به مسئولین منتقل نمایند.

حتمن عمده‌ی این نگرانی‌ها را خود مسئولین نیز درک می‌کنند، ولی ما نیز حسب رسالت خود، فهرستی از عمده‌ترین دغدغه‌ها را بیان می‌کنیم و انتظار داریم در شماره‌های بعد فصلنامه، آن‌چه را که مایه‌ی نگرانی امروز است، به‌عنوان حرکت مؤثر و تجربه‌ی کارساز برای فردا مرور کنیم.

1-      کاستی‌های اجرای ماده‌ی 16. وجود مراکز نگه‌داری و اقامتی درمان اجباری برای گروهی از افراد مصرف‌کننده، به‌عنوان بخشی از قوانین کلان مبارزه با اعتیاد و در قالب ماده‌ی 16 اصلاحیه‌ی قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر در سال 89 مورد تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام قرار گرفت و به‌دنبال آن نیز وزارت بهداشت، اقدام به تدوین دستورالعمل این مراکز نمود. به فاصله‌ی کوتاهی از ابلاغ و اجرای این قانون، بسیاری از دلسوزان، به کاستی‌های اجرایی این قانون تأکید داشتند و نگرانی خود را از نحوه‌ی اجرا ابراز می‌کردند. در شماره‌ی سوم فصلنامه طب اعتیاد، دکتر حاجبی، مدیرکل دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، اولویت نخست خود را سامان دادن به این مراکز بیان کردند و در فاصله‌ی چند روز پس از انجام آن مصاحبه و انتشار فصلنامه، ماجراهای یکی از این مراکز در روزنامه‌های کشور، رسانه‌ای شد و به‌دنبال آن بسیاری در مقام پاسخ‌گویی و حل مشکل برآمدند. اما آن‌چه نمایان است، این است که امروز نیز پس از فروکش آن هیجان رسانه‌ای اولیه، رسیدگی به این موضوع دوباره روندی کند پیدا کرده‌است و کماکان مسئولین وزارت و ستاد، نگرانی خود را از وضعیت موجود ابراز می‌کنند. بسیار روشن است که شرایط موجود این مراکز با مطلوب متصور برای آن‌ها، فاصله‌ای عمیق دارد و چنان‌چه حرکتی عاجل و عاقل در ارتباط با آن انجام نشود، آسیب‌های جدی به جامعه وارد خواهد شد. این امید وجود دارد در حالی‌که هم وزارت بهداشت و هم ستاد مبارزه با مواد مخدر، رسیدگی به این مراکز را اولویت خود قرار داده‌اند، در شماره‌های بعدی فصلنامه، اخبار سامان‌دهی به این مراکز و رفع مشکل آن‌ها را منعکس کنیم.

2-      افزایش شیوع ابتلا به ویروس ایدز در معتادان. افزایش شیوع انتقال ویروس ایدز از طریق سرنگ‌های آلوده و در میان معتادان تزریقی، هشداری جدی است که در ماه‌های اخیر در گزارش‌های مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت به‌کرات به آن اشاره شده‌است. بی‌تردید افت کیفی برنامه‌های کاهش آسیب از دلایل مهم این اتفاق نامیمون است که امروز اهل فن را بر آن داشته‌است که حتی به برنامه‌هایی مانند ایجاد اتاق تزریق نیز فکر کنند. به‌هرحال چنان‌چه تدبیری جدی و سریع اندیشیده نشود و برنامه‌های جدید طراحی نشوند، نمی‌توان به وارونگی این آمار امیدوار و دل‌خوش بود.

3-      تداوم مشکلات اقتصادی درمان اعتیاد و عدم همکاری سازمان‌های بیمه‌گر. سال‌هاست که بیماران مصرف‌کننده‌ای که وارد درمان می‌شوند، از هزینه‌های بالای درمان گلایه دارند و مسئولین رده بالا وعده به تأمین بخش قابل قبولی از هزینه‌ها از سوی بیمه‌گران می‌دهند و سازمان‌های بیمه‌گر از پذیرش هزینه‌ها طفره می‌روند. این‌که آیا واقعن این هزینه‌ها بالا هست یا خیر، موضوع این بحث نخواهد بود، ولی انتظار به‌حقی وجود دارد که اعتیاد نیز مثل هر بیماری دیگری از پوشش مناسب بیمه‌ای برخوردار باشد. ناکفایتی بیمه در نظام سلامت کشور و پرداخت عمده‌ی هزینه‌های درمانی توسط بیماران، موضوعی غیر قابل کتمان است، ولی در برخی شرایط مانند اعتیاد این موضوع که همین بیمه‌ی حداقلی نیز در تأمین هزینه‌های بیماران نقشی ندارد، تصویری ناخوشایند و غیرمسئولانه را برابر دیدگان به رخ می‌کشد. عدم تمایل سازمان‌های بیمه‌گر برای پذیرش تعهدات جدید، اتفاق غیر قابل پیش‌بینی نیست. درمقابل این مقاومت علاوه بر عزم و پیگیری مسئولین رده بالا، باید نرم‌افزارها و راهکارهای این مشارکت نیز آماده‌باشند. درحالی‌که بسیاری از خدمات مشمول درمان اعتیاد، هم‌چون مشاوره و روان‌درمانی، به‌خودی‌خود و جدا از حوزه‌ی اعتیاد نیز تعریف واضحی برای پوشش بیمه ندارند، لازم است که کارشناسان و خبرگان، تعاریف قابل قبول و «بیمه‌پسندی» را تهیه کنند تا  بسته‌های قابل اجرایی را برای ارائه به بیمه‌گران آماده داشته‌باشند.

4-      افت کیفی برنامه‌های کاهش آسیب و درمان نگه‌دارنده. پیش از این نیز از فاصله گرفتن از اهداف اولیه‌ی برنامه‌های کاهش آسیب و درمان نگه‌دارنده گفته‌بودیم و معتقدیم که آن‌چه به نام درمان نگه‌دارنده تبیین شده‌بود با آن‌چه که اجرا می‌شد، زاویه‌ای ایجاد کرده‌بود که با گذر زمان به فاصله‌ی بین نقطه‌ی فعلی و هدف از پیش طراحی شده، منتج شد. اگر پرونده‌ی ویژه‌ی این شماره و بخش بزرگی از فصلنامه را به درمان نگه‌دارنده اختصاص داده‌ایم، به این دلیل بوده‌است که احساس می‌شود کل این برنامه، از مرحله‌ی تدوین پروتکل‌ها و دستورالعمل‌ها، برنامه‌های آموزشی و پژوهشی مرتبط، اجرا و بازاریابی آن، و نظارت و ارزش‌یابی و ارزش‌گذاری، نیاز به بازنگری و به‌روزرسانی دارد. درصورتی که این بازنگری در تمام سطوح از سیاست‌گذاران تا مجریان و ناظران، صورت نپذیرد، دور از ذهن نخواهد بود که با شکست اصلی‌ترین و مهم‌ترین برنامه‌ی مبارزه با اعتیاد در دهه‌ی اخیر روبرو شویم.

5-      وجود مشکلات صنفی درمانگران بخش خصوصی. قریب به 80 درصد با درمان اعتیاد کشور را مراکز خصوصی درمان اعتیاد و گروه‌های مردم‌نهاد بر دوش می‌کشند ولی متأسفانه تا کنون این گروه‌ها در تصمیم‌سازی‌ها کمتر دخالت داده‌شده‌اند و به تبع آن همواره از درنظر گرفته نشدن منافع و خواسته‌های خود گلایه داشته‌اند. با نگاهی به سوابق مسئولین فعلی، می‌توان باور کرد که نگاهی مثبت، و یا حداقل غیرمنفی، به مراکز خصوصی وجود خواهد داشت. شاید روی سخن این بند بیشتر باید خود مراکز باشند که عدم انسجام و اتحاد آن‌ها، مانع از شکل‌گیری صدای واحد و تأثیرگذاری شده‌است. چنان‌چه مراکز خصوصی خواهان پیگیری مطالبات خود هستند، ضرورت دارد که در مناطق و شهرها و استان‌های خود، با هم‌اندیشی، درصدد فعال کردن گروه‌های صنفی منسجم و واحد برآیند. مادام که گروه‌های صنفی فعال با مشارکت درصد بالایی از مراکز شکل نگرفته‌باشند و حضور نداشته‌باشند، نمی‌توان و نباید انتظار داشت که نمایندگانی با زبان آنان در ارتباط با مسئولین قرار بگیرد.

 

سخن دوم – ما و شما

امروز با انتشار شماره‌ی چهارم، اولین دوره‌ی سالیانه‌ی این فصلنامه را جلد می‌کنیم و با نگاهی به بیش از 500 صفحه مطلب تخصصی اعتیاد در این 4 شماره، کارنامه‌ی خود را مرور می‌کنیم و خود را برای آغاز جلد دوم مهیا می‌کنیم.

فعالیت یک ساله‌ی فصلنامه را با نگاهی به چشم‌انداز اولیه‌ی آن، با شما همراهان مرور می‌کنیم و نگاهی به افق 93 خواهیم انداخت.

1-      شمولیت تمام حوزه‌های مرتبط و زبان گویای تمام مداخله‌گران. از ابتدای شکل‌گیری فصلنامه، درنظر داشتیم تا این فصلنامه بتواند به‌عنوان رسانه‌ای جامع، انتقال‌دهنده‌ی پیام تمام گروه‌ها، اعم از درمانگران، سیاستگزاران، پژوهشگران و دانشجویان علاقه‌مند باشد. این‌گونه به‌نظر می‌رسد که تنوع مطالب منتشر شده در این دوره، ضمن برآورده‌کردن این هدف، ذائقه‌ی اکثر مداخله‌گران را خوش آمده‌است و این بر ما نیز خوش است.

2-      ایجاد ارتباط بین لایه‌های درونی تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر با لایه‌های بیرونی فعال. در بسیاری از نهادهای جمعی، و در صنوف مختلف، یکی از مهم‌ترین ابزارها برای حرکت رو به جلو، ایجاد ارتباط بین لایه‌های مختلف آن اجتماع، به‌ویژه بین لایه‌های درونی و تصمیم‌ساز با بدنه‌ی فعال است. نقش رسانه‌ها در مدیریت این ارتباط غیر قابل چشم‌پوشی است و فصلنامه طب اعتیاد نیز به‌عنوان تنها رسانه‌ی فراگیر اختصاصی این حوزه از ابتدا رسالت این ارتباط را بر خود فرض دانست و به لطف اقبال شما مخاطبین و همکاران محترم در سطوح مختلف مداخله در اعتیاد، در شماره‌های دوره‌ی اول، به این هدف خود نیز دست یافت.

3-      تقویت شبکه‌ی درمان اعتیاد. انسجام گروه‌های صنفی و فعال در امر درمان اعتیاد از جمله اهدافی بود که از همان شماره‌ی یک در ستون‌های رسمی فصلنامه بر آن تأکید می‌شد. بیان نقطه‌نظرات تمام این گروه‌ها، از مراکز خصوصی تا گروه‌های مردم‌نهاد، باعث ایجاد فضایی مثبت برای هم‌اندیشی و در کنار هم قرار گرفتن و در نهایت گسترش و تقویت این شبکه بوده‌است.

4-      پیش‌ران، و نه واکنشی. فصلنامه طب اعتیاد تلاش داشته‌است که با طرح برخی موضوعات خاص، نقشی «پیشران[1]» در فضای علمی و عملی اعتیاد ایفا کند، و تنها به رفتار واکنشی[2] در مواجهه با مشکلات و مسائل داغ روز بسنده نکند. برای مثال طرح مسئله‌ی الکل در شماره‌ی دوم فصلنامه، به شکلی جامع، در فضایی شکل گرفت،که هنوز رسانه‌ها برای پرداختن به این موضوع اهتمام نداشتند و از بیان مشکلات مرتبط با الکل، طفره می‌رفتند.

5-      مشارکت بالای همه‌ی فعالان. از چالش‌های مهم روزهای نخستین انتشار فصلنامه، دعوت از همکاران و اساتید فعال در این حوزه و امکان رد یا قبول مشارکت این عزیزان بود. برای این منظور شورای سردبیری فصلنامه فهرستی از نخبگان این حوزه را گردآوری کرد تا با جلب مشارکت آن‌ها محتوایی باکیفیت و شایسته‌ی مخاطب خود را تهیه نماید. بسیار خرسندیم که اکثر اساتیدی که به این منظور دعوت شدند، افتخار این همکاری را به فصلنامه دادند و حتی در شماره‌های 2 به بعد، برخی عزیزانی که نام آن‌ها به سهو از قلم افتاده‌بود، شخصن تمایل خود را برای همکاری ابراز کردند.

6-      مشارکت مخاطبین. از ابزارهای تداوم یک رسانه و نیز از مقیاس‌های ارزیابی آن، علاقه‌مندی مخاطبین در تهیه‌ی محتوا و یا پیشنهاد خط مشی، و در کل پیشنهاد و انتقاد نسبت به مجموعه می‌باشد. ارسال و انتقال پیشنهادها و انتقادها و نیز ارسال مقالات ارزشمند مخاطبین از گوشه و کنار کشور، بیانگر «خوانده‌شدن» فصلنامه و پویا و زنده بودن آن و مایه‌ی مسرت تمام ما می‌باشد.

7-      بررسی موضوعات اساسی و طراحی پرونده‌های ویژه. پیکربندی فصلنامه و تأکید بر بیان یک موضوع با اهمیت خاص در قالب پرونده‌ی ویژه این ظرفیت را برای فصلنامه ایجاد کرد که هر شماره فصلنامه مرجعی برای یکی از حوزه‌های اختصاصی مرتبط با اعتیاد باشد. هرچند این قالب گاهی نگرانی‌هایی را درخصوص تحدید فضا برای بیان سایر مسائل و بیش از حد اختصاصی کردن یک شماره و به تبع آن کاهش مخاطب عمومی ایجاد می‌کرد، دقت در تقسیم حجم کلی فصلنامه بین پرونده‌ی ویژه و سایر مطالب و نیز انتخاب موضوعاتی مهم برای پرونده‌های ویژه، از این نگرانی می‌کاست.

پرداختن به چهار پرونده‌ی ویژه، هم‌بودی‌های اعتیاد، الکل، رفتارهای اعتیادی و درمان نگه‌دارنده، در 4 شماره‌ی متوالی فصلنامه، مرجعی قابل اتکا و قابل استناد از این موضوعات را فراهم آورد که می‌توان ادعا کرد کمتر مکتوبی به این جامعیت و به‌روز بودن در این مباحث در دسترس است. هدف اصلی فصلنامه نیز تداوم این پرونده‌های ویژه با محوریت فصول با اهمیت اعتیاد است. برای نمونه در شماره‌ی بعدی فصلنامه، پرونده‌ی ویژه به بحث محرک‌ها، شیشه و کوکائین و مواد جدید و رویکردهای درمانی جدید در مواجهه با آن‌ها اختصاص خواهد داشت.

8-      خوش قول بودن. انتشار و توزیع به‌موقع یک نشریه نیازمند همراهی بسیار گروه دبیری و فنی نشریه می‌باشد و همواره ابر و باد و مه و خورشید دست به دست هم می‌دهند تا چاپ و ارائه‌ی نشریه در زمان و موعد مقرر انجام نگیرد. خوشبختانه گردش افلاک در یک سال اخیر موافق با تلاش‌های بسیار همکاران من در دو گروه دبیری و فنی بوده‌است و هر 4 شماره‌ی فصلنامه، نه در موعد مقرر و فصل تعریف‌شده‌ی آن، که حتی زودتر از موعد، منتشر و در اختیار مخاطبین قرار گرفته‌است. یقین دارم که همراهی همکارانم، کماکان این صفت «خوش قول بودن» فصلنامه را معتبر نگاه خواهد داشت.

9-      کیفیت مناسب. سابقه و تجربه‌ی موفق گروه فنی فصلنامه در نشر، این انتظار را ایجاد می‌کرد که شکل ظاهری و کیفیت چاپ نشریه، در خور جایگاه مخاطبین فرهیخته‌ی آن باشد. به‌رغم وجود مشکلات مالی که گریبانگیر اکثر فعالیت‌هایی از این‌گونه است، خوشبختانه آن‌چه ارائه شد تا حد قابل قبولی رضایت شما را به همراه داشت. امیدواریم که این روند کیفی که در دوره‌ی آینده با تغییرات طراحی نیز همراه خواهد بود، نه تنها به همین سیاق، که به شکلی حتی بهتر، ادامه یابد.

10-  به‌روز بودن انتقال اطلاعات. از مهم‌ترین مشکلات فراروی گاهنامه‌ها، کهنه شدن برخی اخبار داغ جاری در فاصله‌ی انتشار دو شماره از نشریه است. پایگاه اینترنتی فصلنامه، با گردآوری اخبار روز از خبرگزاری‌ها و مراجع معتبر و انتشار آن‌ها، تلاش می‌کند که همواره این رسانه را در فضای مکتوب یا مجازی به‌روز نگه‌دارد و نیز وسیله‌ای برای ارتباط مستمر با مخاطب را فراهم آورد.

 

سخن سوم

سال اسب در پیش است، برای جبران آن‌چه در کندی خزش مار گذشت، لازم است گام‌ها را شتاب بخشیم ...

سال نوی همه‌ی شما عزیزان مبارک – فقط همین !!!

 


[1] Proactive

[2] Reactive

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.

نظرات

  • هیچ نظری یافت نشد

اخبار و تازه‌ها