آدرس: تجریش - میدان قدس - خیابان دربند - پ 49 - واحد 5

تلفن: 22716955 - 22716935

 

کلیک کنید

فوبيا

میانگین امتیار کاربران: / 1
ضعیفعالی 

آشنايي با «فوبيا» يا ترس غيرمنطقي

وحشت !

همه ما كم وبيش كلمه فوبي را شنيده‌ايم و تا حدودي نيز با معناي آن آشنا هستيم .فوبي در لغت به معناي نفرت و ترس بيمارگونه است .از لحاظ علمي،  فوبي به ترس مفرط و غير منطقي از شي ء يا موقعيت و شرايط خاص و معيني اطلاق مي شود كه در كاردكردهاي معمولي شخصي و اجتماعي فرد تداخل ايجاد كند.

بيمار مبتلا به اين اختلال به غير منطقي بودن ترس خود آگاه است ولي در عين حال قادر به مقابله با آن نيز نيست. اين ترس به حدي نافذ است كه باعث اجتناب فرد از موقعيتهاي هراس آور می شود يا حداقل به سختي مي تواند موقعيت مذكور را تحمل كند و در صورت مواجهه نيز ايجاد اضطراب فراواني در او مي كند.

فرد مبتلا به فوبي ممكن است حتي از تصور قرار گرفتن در موقعيت خاص هراس آور نيز دچار اضطراب شود. مثلاً  فردي كه از ارتفاع مي ترسد،  ممكن است از تصور سرگيجه ی  ناشي از قرار گرفتن در ارتفاع نيز دچار اضطراب شود.

فوبي ها شايع ترين اختلال روانپزشكي هستند و به طور متوسط بين  5 تا 10 درصد و حتي طبق برخي گزارشات تا  25 درصد افراد جامعه به يكي از انواع فوبي مبتلا هستند. البته در بسياري از موارد شدت اختلال در حدي نيست كه بيمار جهت درمان به پزشك مراجعه كند.

به نظر مي رسد كه اين اختلال در زنان شيوع بيشتري از مردان دارد.

فوبي ها را بسته به موقعيت يا شي ء هراس آور به انواع مختلفي تقسيم مي كنند.

گذر هراسي يا بازار هراسي (آگورا فوبيا)

به معناي ترس از تنها ماندن در خيابان يا اماكني است كه فرد تصور مي كند احتمال كمك رسيدن به او اندك است. اين نوع فوبي ناتوان کننده ترین شکل فوبی و نيز شايع ترين نوع فوبي است كه بيماران را وادار به جستجوي كمك حرفه اي و مراجعه به روانپزشك مي كند.

فوبي اجتماعي

به معناي ترس از قرار گرفتن در موقعيت‌‌هاي اجتماعي نظير غذا خوردن در رستوران، رفتن به سينما، يا صحبت كردن در جمع است. در چنين شرايطي فرد تصور مي كند زير ذره بين ديگران قرار دارد و بقيه مشغول كند وكاو  و  حتي سرزنش و تحقير وي هستند. اين افراد از اينكه كاري بكنند كه موجب شرمندگي آنها شود، نگران هستند و در موقع صحبت كردن صدايشان مي لرزد،  صورتشان سرخ مي شود و لرزش دست پيدا مي كنند.

فوبي‌هاي ساده

دسته ديگري از فوبي ها به فوبي هاي ساده يا اختصاصي معروفند و بسته به شيء يا موقعيت هراس آور به انواع مختلفي نظير ترس از ارتفاع، ترس از حيوانات، ترس از قرار گرفتن در اماكن بسته (مثل آسانسور)  و ترس از وقايع محيطي مانند (طوفان، رعد وبرق و . . . ) تقسيم مي شود.  همچنان كه گفته شد اين ترس به حدي نافذ است كه باعث اجتناب فرد از موقعيت هاي هراس آور مي شود، مثلاً  شايد شما ديده يا شنيده باشيد كه بعضي از افراد به دليل ترس از هواپيما  مسافت هاي طولاني بين شهري را با وسايل ديگر به چه سختي و مشقتي طي مي كنند و هرگز سوار هواپيما نمي شوند.

مسأله مهم تشخيص افتراق فوبي از ترسهاي منطقي و معمول است.  همچنان كه گفته شد فوبي باعث اختلال در زندگي فرد مي شود و به عنوان مثال فرد به دليل فوبي اجتماعي قادر به شركت كردن در مهماني ها يا رفتن به سينما و . . . نيست.

از سوي ديگر بسياري از ما از مار يا كروكوديل مي ترسيم ولي چنين ترسی  باعث ايجاد اختلال در زندگي روزمره ما       نمي شود ولي در مقابل خيلي از افراد را ديده ايم كه از سوسك مي ترسند و اين ترس به حدي است كه در ساعاتي از روز كه احتمال بيرون آمدن سوسكها وجود دارند،  به حمام نمي روند.

يا بسياري از فراد در موقعيت هاي اجتماعي مهم نظير سخنراني در حضور عده ی زيادي مخاطب دچار اضطراب مي شوند، در صورتي كه در حالت طبيعي انتظار مي رود اين اضطراب طي چند دقيقه به كنترل فرد درآيد و همراه با علايم بارزي مثل سرخ شدن گونه ها لرزش صدا لرزش دست و اشتباهات كلامي نباشد.

چرا اين طوري مي شود؟

در مورد علت فوبي مجموعه اي از عوامل زيستي و وراثتي در كنار عوامل محيطي و روانشناسي مطرح شده است. به طوري كه به نظر مي رسد در برخي از بچه ها كه ذاتاً  مستعد فوبي هستند،  وجود نوعي فشار مزمن محيطي يا روانشناختي لازم است تا يك اختلال فوبي كامل شكل بگيرد.

برخي از اين عوامل  محيطي شامل تحقير از سوي خواهر يا برادر بزرگتر، دعواي والدين، از دست دادن يا جدا شدن والدين هستند كه در كودكي كه ذاتاً  خجالتي است مي توانند باعث ايجاد نوعي فوبي شوند.

عده اي از روانشناسان نيز معتقد به اصل يادگيري هستند و  فوبي را نوعي واكنش شرطي تلقي مي كنند. به گونه اي كه بروز اضطراب و ناراحتي به دليل مشخص در حضور شي ء يا يك حالت معمولي، در آينده منجر به ترس از آن شيء يا آن موقعيت خنثاي اوليه مي شود.

به هر حال در مورد فوبي نيز مثل ساير اختلالات روانپزشكي روندي واحد به عنوان علت اختلال مطرح نيست و تعامل بين عوامل زيستی،  روانشناختي و اجتماعي مختلف باعث بروز فوبي مي شود.

اكثر فوبيهاي ساده در دوران كودكي شروع مي شود و مورادي نظير ترس از هواپيما مكانهاي بسته و يا ارتفاع ممكن است  در اوايل بزرگسالي نيز ايجاد شوند . فوبي اجتماعي نيز معمولاً  در اواخر دوران كودكي یا اوایل نوجوانی شروع می شود. معمولاً فوبیهایی که در دوران کودکی شروع  مي شوند،  تا سنين بزرگسالي ادامه پيدا خواهند كرد و احتمالاً  شدت آنها نيز نسبتاً  ثابت خواهد ماند يا نوسان اندكي خواهد داشت.

 

آيا درماني وجود دارد؟

براي درمان اين اختلال نيز تركيبي از درمانهاي غير دارويي و دارويي مؤثر شناخته شده است.  بهترين روش درمان اين اختلال رفتار درماني است.  تكنيك هاي زيادي نظير حساسيت زدايي تدريجي مواجه سازي و يا غوطه ور سازي  با كمك آموزش آرام سازي و هيپنوتيزم و . . . از سوي روانپزشكان يا روانشناسان باليني در درمان اين اختلال استفاده مي شوند كه به نحو كاملاً مؤثري با بهبود اين اختلال همراه است.

ساير روشهاي درماني نظير روانكاوي،  خانواده درماني و نيز استفاده از داروها از سوي پزشكان توصيه شده اند كه با بهبود قابل توجه اين عوارض همراه بوده اند.

به هر حال با توجه به شيوع اين بيماري و ايجاد اختلال در عملكرد عادي و روزمره افراد مبتلا از يك سو و وجود درمان هاي مؤثر براي آن  از سوي ديگر،  تشخيص و درمان آن اهمیت بسزايي خواهد داشت.

يك بار ديگر و اين بار بيشتر دقت كنيد،  شايد شما نيز نوعی فوبي داشته باشيد كه با مراجعه به يك روانپزشك قادر خواهيد بود آن را به راحتي درمان كنيد.

 

اخبار و تازه‌ها